Gisteren was ik met mijn vader naar zijn geboortegrond, een dorp in West-Friesland. Wij bezochten niet alleen de plaatsen waar eens de panden van het familiebedrijf stonden, maar ook vaders ouderlijk huis. Daar deed zich voor wat ik het mysterie van de literatuur noem: wij stapten vanuit de werkelijkheid de wereld van de boeken binnen. Want om het huis was de eigenaar bezig, die wij aanspraken, waarna hij ons binnen liet en ons rond leidde, precies zoals Mulisch beschreef in De aanslag. De literatuur die aan de werkelijkheid voorafgaat: hoger kan een schrijver niet reiken.