De uitslag van de Amerikaanse presidentsverkiezing 2016: het goede nieuws is dat Clinton heeft verloren. Het slechte nieuws is dat Trump heeft gewonnen.
Alwetend
Een veelgemaakte fout is te denken dat de alwetende verteller de schrijver is. Ook is de alwetende verteller niet de schepper van het verhaal, noch een personage.
De verwarring wordt misschien gewekt door dat alwetende; in het Engels spreekt men van een narrator: een verteller, zonder die godgelijke toevoeging. Nu zitten we dichter op zijn ware aard; de alwetende verteller vertelt en permitteert zich een zelfgekozen waarheid. Ad libitum, hij doet zijn werk immers louter binnen de grenzen van de fictie.
Aanbeveling
Een boek aanbevelen aan een ander: onbegonnen werk. Wat jou in een verhaal aantrekt, pakt, meesleurt, is voor iedereen weer anders. Net zo goed als het beeld dat mensen uit een verhaal optrekken, het omzetten van het ruimtelijke in het tijdelijke, bij geen twee lezers hetzelfde is. Je kunt daarom beter boeken ontraden. Houdt u van driestuiverromannetjes? Lees mijn boeken niet.
Aforisme
Met het verfilmen van een boek doe je afstand van de waarachtigste intentie van de schrijver. Anders gezegd: sommige woorden zijn onverfilmbaar.
Personage
Een veel gemaakte fout door lezers is dat zij de hoofdpersoon van een verhaal voor de schrijver aanzien, zeker als het verhaal in de ik-vorm is geschreven. Maar de schrijver verhoudt zich tot zijn personage als God tot de mens – ik bedoel dat niet verheven.
De schrijver is de schepper. Maar de schrijver staat weer in dienst van het verhaal, zodat het scheppen dus neerkomt op de omstandigheden en de personages, en niet op het verhaal. Dat is wat Mulisch bedoelde toen hij zei dat de schrijver aan de hand van het verhaal meeloopt, zoals een kind aan de hand van de vader.